Zaaien en zaad oogsten

Zaaien is de goedkoopste manier om veel planten te krijgen. Eén zakje geeft tientallen plantjes, en als je zelf zaad oogst, heb je volgend jaar weer genoeg om te zaaien en weg te geven.

Vijf manieren van zaaien

• Voorzaaien binnen

  februari tot april

  Tomaat, paprika, basilicum en zomerbloemen op een lichte vensterbank, zodat ze een voorsprong hebben.

• Buiten zaaien

  april tot juni

  Goudsbloem, Oost-Indische kers, radijs, bonen, sla en wortel zaai je direct in de grond.

• Tweejarigen en vaste planten

  juni tot augustus

  Vingerhoedskruid, stokroos en akelei zaai je in de zomer. Ze bloeien het jaar erna.

• Koudkiemers

  oktober tot januari

  Sommige vaste planten en bomen kiemen pas na een koude periode. Zaai ze in het najaar in een pot buiten.

• Zelfzaaiers laten staan

  het hele jaar

  Akelei, goudsbloem en vergeet-mij-niet zaaien zichzelf uit. De zaailingen kun je oppotten en weggeven.

Wanneer zaai je wat?

Zo zaai je binnen

1. Bakje met zaaigrond

   Gebruik fijne, arme zaaigrond of gezeefde potgrond. Een eierdoos of een schoon plastic bakje met gaatjes werkt ook.

2. Zaai dun

   Strooi kleine zaadjes dun over de grond. Grote zaden zoals bonen leg je los in een potje.

3. Niet te diep

   Dek af met een laagje grond zo dik als het zaadje. Lichtkiemers druk je alleen aan.

4. Vochtig en warm

   Geef water met een plantenspuit, zet een deksel of plastic zakje erover en zet het bakje warm en licht. De meeste zaden kiemen rond 18 °C.

5. Verspenen

   Hebben de plantjes hun eerste echte blaadjes, zet ze dan elk in een eigen potje. Pak ze bij een blaadje, niet bij het stengeltje.

6. Afharden

   Zet ze een week of twee overdag buiten en 's nachts binnen, voordat ze de tuin in gaan.

Zelf zaad oogsten en bewaren

1. Wacht tot het zaad rijp is

   Zaaddozen en peulen worden bruin en droog. Oogst op een droge dag, voordat ze openspringen.

2. Laat nadrogen

   Leg de zaaddozen een week in een open papieren zak of op een krant, binnen op een droge plek.

3. Maak schoon

   Wrijf het zaad los en blaas of zeef het kaf weg. Tomatenzaad laat je eerst een paar dagen in een glaasje water staan, dan spoel je het af en laat je het drogen.

4. Bewaar koel en droog

   In een papieren envelop met naam en jaartal, in een afgesloten pot op een koele, donkere plek.

Kruiden die je makkelijk zaait

• Basilicum Zaaien binnen, of kopstek in water in de zomer
• Bieslook Pollen scheuren in voorjaar of najaar
• Tijm Kopstek of afleggen; zandige grond
• Oregano Scheuren of kopstek; ook marjolein
• Citroenmelisse Scheuren; zaait zich uit
• Salie Jonge scheuten in stekgrond, afdekken

Foto’s via Wikimedia Commons: Basilicum © PumpkinSky (CC BY-SA), Bieslook © Agnieszka Kwiecień, Nova (CC BY-SA), Tijm © Naturpuur (CC BY), Oregano © JackyM59 (CC BY-SA), Citroenmelisse © Ben Keen (CC BY), Salie © Flocci Nivis (CC BY)

Zaad over? Een zakje zaad bied je net zo makkelijk gratis aan als een plant. Fruitbomen uit een pit lees je bij fruitboom uit pit of zaad.

Kijk hoe het moet

Nederlandstalige video's over zaaien en zaad oogsten.

Video’s laden pas als je op afspelen klikt. Dan maak je verbinding met YouTube (Google), zonder cookies voor advertenties (youtube-nocookie.com).